ميرزا محمد هادي علوى شيرازى

255

سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى )

پادشاه و مادر او ، كمال عزت و اعتبار دارد و همهء اوقات لباس‌هاى فاخر و جواهرآلات از مقولهء مرواريد و الماس باوجود كبر سن زينت دوش و آغوش خود مىسازد ، با پرنس ليوجين كه سر كانسل و عمدهء اعيان آنهاست و گراف كوردولف و كنياز ساله‌قف و مركيس و ثروت و نپلونف با بيست نفر ديگر از بزرگان و ايلچيان قرال‌ها به ديدن صاحبى ايلچى آمدند و هر يك لوازم دوستى و تعارف با ايشان به جاى آوردند . قدرى در آنجا توقف كرده از هر مقوله صحبت با يكديگر مىداشتند و مراتب محبت و رأفت پادشاه را با ايلچى بيان مىنمودند و خاطرجمعى در بعضى موارد به صاحبى ايلچى مىدادند ، بعد قهوه و چاى « 1 » آورده ، صرف نمودند و هر يك به منزل خود روان شدند . اين روز حسب الامر پادشاه ، تمامى بزرگان و اعيان و ايلچيان در خانهء كرنيه پاولنه همشيرهء پادشاه كه زن پادشاهزاده ورتنبر شده است رفته ، مباركباد مىگفتند . چون پادشاه مذكور نموده بود كه بر ايلچى بزرگ دولت ايران لازم است كه در اين روز به ديدن همشيرهء ما رفته ، مباركباد گفته باشد و اين مطلب گوشزد صاحبى ايلچى شده بود ، به اتفاق مهمانداران و ديلماج سوار گاريت گرديده ، روانهء خانهء همشيرهء پادشاه شدند . به ورود آنجا ، جمعى از خاصان همشيرهء پادشاه ، سر راه ايلچى آمده ، لوازم محبت و احترام به جاى آوردند و داخل خانه شدند . همشيره پادشاه چون به جميع صفات حسنه و كمالات صورى و معنوى آراسته بود و زبان انگريزى را نيز خوب تكلم مىنمود ، به صاحبى ايلچى اقسام دلجوئى و محبت نمود ، و سخنان رأفت‌آميز بيان كرد . صاحبى ايلچى نيز خود به زبان انگريز جواب‌هاى متين به او دادند . چون پادشاه را تعلق بسيارى با اين همشيرهء خود مىباشد و سخنان او بسيارى از اوقات نزد پادشاه به درجهء قبول مقبول است و با صاحبى ايلچى هم ، اظهار محبت بسيار مىكرد ، بعد از مباركباد و اجراى تعارفات ، صاحبى ايلچى درباب انجام مهام خود فقرات مبسوطى با او گفتگو كرده او را هم به اصطلاح يك واسطه در امر خود نزد پادشاه قرار دادند . او نيز قبول كرده نويد و وعدهء بسيار داد و تعهدات كرد . صاحبى ايلچى را از خود خوشنود و مرخص نموده ، و از آنجا معاودت به منزل نمودند . آن خانه را پادشاه به مبلغ پنجاه هزار تومان به جهت آن « 2 » همشيره خريدارى نموده دستگاه و اثاث « 3 » و اسباب و زينت بسيار از هر چيز و هر مقوله دارد و بيوتات و اوطاق‌ها و مكان‌هاى عالى دلنشين مرغوب بيحد دارد . حال كه اين همشيره [ را ] به شوهر داده و روانهء محال و رتنبر مىشود و با شوهر خود مىرود ، پادشاه خانهء مذكور را از همان همشيره مجدد به مبلغ پنجاه هزار تومان خريدارى و وجه تسليم همشيره نموده ، خانه را به برادر خود بخشيده است . باقى آن روز و شب ، به‌طريق ساير ايام گذشت و ديگر امرى واقع نبود . يوم پنجشنبهء يازدهم : بعد از ناهار « 4 » قدرى صاحبى ايلچى مشغول درس و مشق انگريزى بودند . بعد به قدر ده پانزده نفر از بزرگان و اعيان روس به ديدن ايشان آمده ،

--> ( 1 ) - متن : چاهى ( 2 ) - متن : او ( 3 ) - متن : اساس ( 4 ) - متن : نهار